SESSİZ MİRAS: DEDEMİN GİZEMLİ YÜZÜĞÜ

Sessiz Kahraman: Dedemin Büyük Sırrı

Dedem Kemal Çetin, tanıdığım en sessiz adamdı ve hayatımın büyük bir kısmında insanlar onun bu sessizliğini boşlukla karıştırdılar.

Isparta’nın unutulmuş bir kenar mahallesinde, yorgun bir evde tek başına yaşayan yaşlı bir adam gördüler ve hayatının önemsiz olduğunu düşündüler. Eskimiş ceketler, ucuz kahveler, tamir edilmiş aletler ve bir yana hafifçe yatmış bir sundurma gördüler; onun hakkında dikkate değer hiçbir şey olmadığına karar verdiler. Duvarda madalyalar, şömine üzerinde çerçevelenmiş askerlik fotoğrafları ya da aile yemeklerinde anlatılan kahramanlık hikâyeleri yoktu.

Ama dedem kendisini asla sergilemezdi. Sırf başkaları rahat etsin diye sessizliği asla boş sözlerle doldurmazdı. Kim olduğuyla ilgili hiç kimseye dramatik bir açıklama borçlu olduğuna inanmazdı. Bu durum insanları huzursuz ederdi. Çoğu kişi sessizliğin yumuşatılmasını ister. Kahkahalar, açıklamalar ve kolay etiketler beklerler. Dedem bunların hepsini reddetti. Dünyada, kendisinden ne kadarını vermeye razı olduğunu tam olarak bilen ve fazlasını sunmayan bir adam gibi hareket etti.

Evi; çatlak kaldırımların, tel örgülerin ve hiçbir şeyi kaçırmayıp her şeyi görmezden geliyormuş gibi yapan komşuların olduğu dar bir sokağın sonundaydı. Kasaba, insanların içinden hatırlamadan geçip gittiği türden bir yerdi. Ucuz tostçular, her köşede bir cami ve 1980'lerin sonunda zamanın artık umursamayı bıraktığı hissini veren bir çarşı... Benim için ise o ev, dünyadaki en güvenli yerdi.

Mükemmel olduğu için değil; değildi. Koridordaki duvar kâğıtları dökülüyordu. Mutfak zemininde ocağın yakınında eski bir yanık izi vardı. Koltuğunun bir kolu sürtünmekten aşınmıştı. Ama o evdeki hiçbir şey mış gibi yapmazdı. Her şey tam olarak neyse oydu. Kenarı kırılmış bir kupa, hâlâ işe yaradığı için lavabonun kenarında dururdu. Eski gazeteler bodrumda iple bağlanmıştı çünkü dedem kâğıdın her zaman işe yarayabileceğini söylerdi. Mutfak saati her zaman üç dakika ileriydi çünkü dedemin dediği gibi; "Üç dakika, bir insanı aptal görünmekten kurtarabilir."

Annemle babam onu ziyaret etmekten nefret ederdi. Ona "zor biri" derlerdi; bizim ailede bu, başkalarının yönetebileceği kadar "kolay" biri olmayı reddeden herkes için kullanılan bir sıfattı. Annem onun gözlerine sahipti ama onun ölçülülüğünden nasibini almamıştı. Net duyguları, açık hikâyeleri ve basit dersleri olan aile anılarını severdi. Dedemin ise numara yapmaya tahammülü yoktu ve bu onu sinirlendiriyordu. "En azından biraz daha sıcakkanlı olmayı deneyebilir," derdi annem.

Babam daha da kötüydü. İnsanları statü, para ve kullanışlılıklarına göre değerlendirirdi. Eğer birinin hayatını saygı duyduğu bir başarıya dönüştüremezse, onu görmezden gelirdi. Onun için dedem, askeri geçmişinden hiçbir kazanç elde edememiş, eski bir evdeki yaşlı bir adamdan ibaretti.

Ağabeyim Taylan da ailenin bu havasına uyardı. Dedemin özel yeteneğinin, tek kelime etmeden bir odayı huzursuz etmek olduğuyla ilgili şakalar yapardı. İnsanlar gülerdi. Bazen ben de gülerdim; katıldığım için değil, o zamanlar aidiyet duygusuyla hayatta kalma güdüsünü birbirine karıştıracak kadar genç olduğum için.

Ama ben dedemin asla "zor" biri olduğunu düşünmedim. Onun "kesin ve net" olduğunu düşünürdüm. Onu tanımlayacak en iyi kelime buydu. Asla kastedmediği bir şeyi vaat etmezdi. Asla yağcılık yapmazdı. Dinliyormuş gibi yapmazdı. Okulun nasıl olduğunu soruyorsa, gerçekten bilmek istediği içindi. Eğer bir öğretmenden nefret ettiğimi söylersem, beni hemen azarlamazdı; nedenini sorardı. Riskli bir şey yapmak istersem, beni hemen durdurmazdı; o şeyin güvenmeye değer olup olmadığını nasıl test edeceğimi öğretirdi.

On bir yaşımdayken bahçedeki çınar ağacına tırmanmak istemiştim. Annem elbisemi mahvedeceğimi söyledi. Babam bir kızın öğleden sonrasını geçirmek için daha iyi yolları olduğunu söyledi. Dedem önce ağaca, sonra bana baktı. "O zaman ağırlığını nereye vermen gerektiğini öğrensen iyi olur," dedi.

Sağlıklı ağaç kabuğunu nasıl hissedeceğimi, ayaklarımı nereye koyacağımı, dengemi nasıl değiştireceğimi ve bir dala güvenmeden önce onu nasıl test edeceğimi öğretmek için bir saatini harcadı. "Bir şeyin sadece güçlü göründüğü için güçlü olduğuna inanma. Ona güven, çünkü kontrol ettin."

Her şeyi böyle öğretirdi. Nutuklarla değil. Ders vererek değil. Sadece bir cümle, bir örnek ve benim öğrenmeye yetkin olduğuma dair bir beklenti...

On üç yaşımdayken dolabının arkasında eski bir askeri çanta buldum. İçinde haki bir ceket, bir matara ve iplerle bağlanmış sararmış mektuplar vardı. Daha bir şey soramadan kapıda belirdi. "Onu yerine koy." Sesinden öfke yoktu. Sadece kesinlik. Ben de yerine koydum. Sonra beni mutfağa götürdü ve bir bıçağın nasıl düzgün bileneceğini öğretti; sanki sormak üzere olduğum soru yasaklanmamış, sadece ertelenmiş gibi.

Annem onun sevgiyi nasıl göstereceğini bilmediğini söylerdi. Şimdi anlıyorum ki, annem aslında onun sevgiyi kendisinin beklediği şekilde sergilemeyi reddettiğini kastediyordu. Ama o sessiz ve kesin yollarla severdi. Hastalandığımda ekmeğin kabuklarını keserdi. Portakallı meybuzları severim diye dondurucuda hep bulundururdu. Bir keresinde bir okul projesini onun evinde unuttuğum için karla karışık yağmurda yollara düşüp onu bana getirdi. Onu elime tutuşturduğunda sadece tek bir cümle söyledi: "Önemli şeyleri, unutkan insanların kaybedebileceği yerlerde bırakma."  Devamını okumak için Lütfen sonraki sayfaya geçiniz..